Na meer dan twee decennia van onderhandelingen hebben de Europese Unie en Mercosur een historische handelsovereenkomst gesloten die betrekking heeft op een markt van meer dan 700 miljoen mensen. Deze overeenkomst brengt de EU dichter bij Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay en schept een nieuw kader voor handel, investeringen en economische samenwerking tussen de twee regio’s.
De timing is van belang. Bedrijven herzien hun toeleveringsketens, zoeken naar nieuwe markten en strijden om toegang tot energie, grondstoffen en industriële capaciteit. Lagere tarieven en minder handelsbelemmeringen zullen het voor Europese bedrijven gemakkelijker maken om naar de Mercosur te exporteren, producten en materialen uit de regio in te kopen, deel te nemen aan openbare aanbestedingen en lokale vestigingen op te zetten. Voor Europese bedrijven gaat het hier om meer dan alleen handel. Het opent de deur naar een van ’s werelds grootste opkomende economische regio’s, met Brazilië als middelpunt van de Mercosur-markt.
Wat is de EU-Mercosur-overeenkomst?
De overeenkomst brengt de Europese Unie en de vier oprichtende Mercosur-landen – Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay – samen. De overeenkomst heeft betrekking op de handel in goederen en diensten, investeringen, overheidsopdrachten, intellectuele eigendom, douanezaken en andere gebieden van economische samenwerking.
Het bestaat uit twee onderling samenhangende instrumenten: de partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Mercosur (EMPA) en de voorlopige handelsovereenkomst (iTA). De iTA richt zich op handel en investeringen en wordt sinds 1 mei 2026 voorlopig toegepast. Deze zal worden vervangen door de volledige partnerschapsovereenkomst zodra deze is geratificeerd. De EU en Mercosur hebben in december 2024 een politiek akkoord bereikt, dat in januari 2026 is ondertekend, en zijn in mei 2026 begonnen met de voorlopige toepassing van de handelsovereenkomst.
Voor bedrijven is de verandering eenvoudig: de handel tussen de twee regio’s verloopt nu binnen een kader dat is ontworpen om tarieven te verlagen, handelsbelemmeringen weg te nemen en de markttoegang voorspelbaarder te maken.
Waarom de Overeenkomst Belangrijk Is
De overeenkomst creëert een handelsrelatie die meer dan 700 miljoen mensen omvat en verbindt twee grote economische regio’s op een moment dat bedrijven hun markten en toeleveringsketens willen diversifiëren. De EU is nu al een belangrijke handelspartner voor Mercosur. In 2025 bedroeg de EU-uitvoer naar de vier Mercosur-landen 53,3 miljard euro, terwijl de uitvoer van Mercosur naar de EU in totaal 56,1 miljard euro bedroeg. De Europese uitvoer is vooral gericht op machines, chemicaliën, geneesmiddelen en transportmiddelen. Mercosur exporteert op zijn beurt grote hoeveelheden landbouw- en delfstoffenproducten naar de EU.
De overeenkomst versterkt deze relatie op verschillende manieren. Lagere tarieven maken Europese goederen concurrerender in de Mercosur, en minder niet-tarifaire belemmeringen vergemakkelijken de grensoverschrijdende handel. Betere toegang tot de dienstenmarkten creëert kansen die verder reiken dan fysieke goederen, en de bepalingen inzake overheidsopdrachten maken overheidscontracten toegankelijker. Duidelijkere douane- en handelsregels maken grensoverschrijdende activiteiten voorspelbaarder, en een betere toegang tot essentiële grondstoffen ondersteunt de diversificatie van de toeleveringsketen in Europa.
De overeenkomst gaat dus veel verder dan alleen het verlagen van invoerrechten. Het is een breder kader voor handel, investeringen en zakelijke samenwerking tussen Europa en Mercosur.
Lagere tarieven en betere markttoegang
De verlaging van de invoerrechten is het meest directe effect. Voor EU-exporteurs zullen de invoerrechten op meer dan 91% aan goederen die naar de Mercosur worden verzonden, geleidelijk worden afgeschaft, met per product verschillende overgangsperioden. Verschillende grote Europese bedrijfstakken zullen hiervan profiteren.
Automobielindustrie. Mercosur hanteert momenteel hoge invoerrechten op Europese voertuigen. Krachtens de overeenkomst dalen de invoerrechten op elektrische en hybride voertuigen uit de EU onmiddellijk van 35% naar 25%, en worden de invoerrechten op auto’s met verbrandingsmotor verlaagd van 35% naar 17,5%. De tarieven op veel auto-onderdelen worden vervolgens in de loop van de komende jaren afgebouwd.
Machines en industriële apparatuur. De tarieven van 14–20% op machines en apparaten zullen geleidelijk worden afgeschaft voor 93% aan EU-uitvoer in deze categorieën, in de meeste gevallen over een periode van tien jaar.
Geneesmiddelen. Hierop gelden momenteel invoerrechten van maximaal 14%, die voor 90% aan farmaceutische export uit de EU over een periode van tien jaar geleidelijk zullen worden afgeschaft.
Landbouw en voedsel. Europese exporteurs krijgen betere toegang dankzij tariefverlagingen en contingenten voor producten zoals olijfolie, wijn, bier en andere voedingsmiddelen, terwijl gevoelige landbouwsectoren beschermd blijven door middel van tariefcontingenten en vrijwaringsmaatregelen.
De gevolgen blijven niet beperkt tot invoerheffingen. De overeenkomst heeft ook betrekking op technische belemmeringen, douaneprocedures, conformiteitsbeoordelingen en internationale normen, waardoor een deel van de administratieve belemmeringen in de grensoverschrijdende handel wordt weggenomen.
Toegang tot openbare aanbestedingen en aanbestedingsprocedures
Een van de belangrijkste veranderingen voor Europese bedrijven is een betere toegang tot overheidsopdrachten in de Mercosur-landen. De overeenkomst opent delen van deze markten voor overheidsopdrachten, zodat Europese bedrijven kunnen meedingen naar contracten volgens de regels en binnen het toepassingsgebied dat in de overeenkomst is vastgelegd. Alleen al in Brazilië is de federale markt voor overheidsopdrachten een waarde van meer dan 8 miljard euro per jaar. De kansen hebben betrekking op infrastructuur, vervoer, energie, bouw, engineering en andere openbare diensten, en de overeenkomst bevat regels inzake de publicatie van aanbestedingsinformatie, aanbestedingsprocedures en transparantie.
Dat betekent dat de markttoegang niet langer beperkt blijft tot de verkoop aan particuliere klanten. Openbare aanbestedingen kunnen een manier zijn om de Braziliaanse markt te betreden.
Niet elk Braziliaans overheidscontract staat echter automatisch open voor Europese bedrijven. Of een contract al dan niet openstaat, hangt af van de aanbestedende dienst, het soort aanbesteding, de waardedrempels en de specifieke toezeggingen die Brazilië heeft gedaan.
Wat betekent dit voor Europese bedrijven?
De overeenkomst biedt kansen voor verschillende soorten bedrijven.
Exporteurs. Lagere invoertarieven maken Europese producten concurrerender in de Mercosur, met name machines, voertuigen, chemische producten, geneesmiddelen en andere industriële producten.
Dienstverleners. De overeenkomst heeft betrekking op de handel in diensten en vestiging, met toezeggingen op gebieden zoals telecommunicatie, financiële diensten, vervoer en zakelijke dienstverlening.
Fabrikanten. U kunt de overeenkomst niet alleen gebruiken om eindproducten te exporteren. Ze helpt u ook bij het opbouwen van relaties op het gebied van inkoop en productie binnen Mercosur.
Investeerders. Bedrijven die hun blik richten op Brazilië of andere Mercosur-markten krijgen betere toegang tot kansen op het gebied van handel, investeringen en toeleveringsketens, plus een kader voor het verkeer van bepaald bedrijfspersoneel tussen de twee regio’s.
De praktische gevolgen hangen af van uw sector en bedrijfsmodel. Voor sommige bedrijven biedt dit kansen op goedkopere export. Voor andere bedrijven gaat het om lokale productie, inkoop, samenwerkingsverbanden of openbare aanbestedingen.
Brazilië: De grootste markt in de Mercosur
Brazilië is de grootste economie en markt binnen Mercosur, waardoor het land van bijzonder groot belang is voor Europese bedrijven die van de overeenkomst willen profiteren. Met meer dan 200 miljoen inwoners, een omvangrijke industriële basis en belangrijke sectoren op het gebied van landbouw, energie en natuurlijke hulpbronnen biedt het kansen in een breed scala aan bedrijfstakken. Het is nu al de grootste handelspartner van de EU binnen Mercosur, en Europese bedrijven zijn in Brazilië actief in de automobielindustrie, de machinebouw, de chemische industrie, de farmaceutische sector, de energiesector, de financiële dienstverlening en de infrastructuur.
De overeenkomst kan deze banden versterken en meer kansen bieden op het gebied van industriële productie, agribusiness en voedingsmiddelen, energie en hernieuwbare energiebronnen, infrastructuur en bouw, mijnbouw en kritieke grondstoffen, technologie en digitale diensten, logistiek, en financiële en professionele diensten. Voor Europese bedrijven kan Brazilië zowel fungeren als een grote binnenlandse markt als een uitvalsbasis voor bredere activiteiten in Zuid-Amerika.
Strategische sectoren en investeringsmogelijkheden
Verschillende sectoren in Brazilië en de bredere Mercosur-regio trekken nu al internationale investeringen aan.
Energie. De hernieuwbare energiebronnen van Brazilië bieden kansen op het gebied van windenergie, zonne-energie, waterkracht, energieopslag en de bijbehorende infrastructuur. Europese bedrijven met expertise op het gebied van energietechnologie, projectontwikkeling en engineering kunnen een rol vervullen in de hele waardeketen.
Agribusiness. Brazilië is een van ’s werelds grootste landbouwproducenten en -exporteurs. De kansen reiken veel verder dan de primaire productie en strekken zich uit tot landbouwtechnologie, voedselverwerking, logistiek, opslag en de infrastructuur van de toeleveringsketen.
Infrastructuur. Brazilië heeft behoefte aan investeringen in vervoer, logistiek, energienetwerken, riolering en stedelijke infrastructuur. Een betere toegang tot overheidsopdrachten biedt Europese ingenieurs-, bouw- en infrastructuurbedrijven een extra mogelijkheid om voet aan de grond te krijgen.
Mijnbouw en kritieke grondstoffen. Mercosur beschikt over aanzienlijke reserves aan delfstoffen en andere grondstoffen die nodig zijn voor de industriële productie en de energietransitie. De overeenkomst versterkt de samenwerking en de markttoegang op dit gebied, en de EU betrekt nu al een groot deel van haar niobiumimport uit Mercosur.
Technologie en digitale diensten. Brazilië heeft een van de grootste technologiemarkten van Latijns-Amerika, met een sterke vraag naar cloud computing, financiële technologie, bedrijfssoftware en digitale infrastructuur. Europese technologiebedrijven en dienstverleners op dit gebied kunnen een betere markttoegang combineren met lokale partnerschappen en activiteiten.
De handelsovereenkomst zorgt er niet voor dat deze sectoren ontstaan. Wat de overeenkomst wel doet, is het voor Europese bedrijven gemakkelijker maken om actief te zijn op markten waar de kansen al aanwezig zijn.
Toeleveringsketens en de Europese productiesector
De overeenkomst kan ook invloed hebben op de manier waarop Europese bedrijven hun toeleveringsketens inrichten. Lagere tarieven en duidelijkere handelsregels maken het gemakkelijker om producten en onderdelen uit de Mercosur in te kopen en eindproducten in de regio te verkopen. Voor fabrikanten opent dit mogelijkheden die verder gaan dan export vanuit Europa: het inkopen van grondstoffen of onderdelen uit Brazilië en andere Mercosur-landen, het opzetten van lokale productie, of het combineren van Europese technologie en expertise met lokale productiecapaciteit.
Brazilië onderscheidt zich door zijn omvangrijke industriële basis en sterke positie in de landbouw, mijnbouw, energiesector en verwerkende industrie, waardoor u toegang krijgt tot leveranciers en klanten binnen dezelfde markt. Diversificatie wordt ook steeds meer een praktische prioriteit. Bedrijven die tot nu toe afhankelijk waren van een handvol leveranciers of productielocaties, kunnen de overeenkomst aangrijpen om alternatieven in Zuid-Amerika te verkennen. De kans ligt niet alleen in het verkopen van meer producten aan Brazilië, maar ook in het opbouwen van meer geïntegreerde toeleveringsketens tussen Europa en Mercosur.
Infrastructuur, logistiek en handel
Om de handel verder te laten groeien, is infrastructuur nodig om goederen, energie en informatie tussen markten te vervoeren. Brazilië beschikt al over een uitgebreid netwerk van havens, wegen, spoorwegen, opslagplaatsen en logistieke dienstverleners, maar de uitbouw van de infrastructuur is nog steeds in volle gang. Grotere handelsvolumes zorgen voor vraag naar meer logistieke capaciteit en betere transportcorridors.
Havens zullen een centrale rol spelen. De belangrijkste export- en importknooppunten van Brazilië verbinden de industriële en agrarische regio’s van het land met internationale markten, en betere spoor- en wegverbindingen kunnen de transportkosten tussen productiecentra en havens verlagen. Hetzelfde geldt voor energie: investeringen in opwekking, transmissie en opslag ondersteunen de industrie en de groei van energie-intensieve sectoren.
Voor Europese bedrijven biedt dit kansen die verder gaan dan alleen de export van goederen. Bedrijven op het gebied van engineering, bouw, logistiek, infrastructuurtechnologie en projectontwikkeling kunnen allemaal een rol spelen bij de investeringen die nodig zijn om een toename van de handel te ondersteunen. De overeenkomst creëert op zichzelf geen behoefte aan deze infrastructuur, maar versterkt wel het commerciële kader waarbinnen de investeringen kunnen plaatsvinden.
Implementatie: wat gebeurt er nu?
De voorlopige handelsovereenkomst (iTA) wordt sinds 1 mei 2026 voorlopig toegepast, waardoor de toezeggingen op het gebied van handel en investeringen al van kracht zijn terwijl de bredere partnerschapsovereenkomst nog in het ratificatieproces zit. Bedrijven hoeven niet te wachten tot de volledige overeenkomst is goedgekeurd om gebruik te maken van de handelsbepalingen die nu al van toepassing zijn.
Niet alles gebeurt echter in één keer. Veel invoerrechten worden stapsgewijs verlaagd, met per product verschillende overgangsperioden, en voor gevoelige landbouwproducten gelden nog steeds quota en vrijwaringsmaatregelen. Bekijk dus wat dit betekent voor uw eigen producten en bedrijfsvoering. Welke invoerrechten gelden op dit moment, en wanneer worden ze verlaagd? Welke oorsprongsregels gelden er? Zijn er nieuwe kansen op het gebied van overheidsopdrachten? Welke technische of regelgevende vereisten gelden er nog steeds? Verandert de overeenkomst de economische aspecten van inkoop of productie in Mercosur? De overeenkomst biedt het kader. U moet nu uitzoeken wat de gevolgen zijn voor uw bedrijf.
Wat Europese bedrijven nu moeten doen
De overeenkomst verbetert de markttoegang, maar u moet wel nog steeds goed begrijpen hoe de nieuwe regels op u van toepassing zijn. Een praktische eerste stap is om uw huidige producten, leveranciers en commerciële activiteiten te toetsen aan de overeenkomst.
Bekijk uw tariefsituatie. Controleer nu welke invoerrechten op uw producten van toepassing zijn en wanneer deze worden verlaagd of afgeschaft. De verlagingen worden per productcategorie op verschillende manieren geleidelijk doorgevoerd.
Controleer de oorsprongsregels. Preferentiële tarieven gelden alleen als producten voldoen aan de oorsprongsregels van de overeenkomst. Controleer daarom waar uw producten en onderdelen worden vervaardigd en of ze in aanmerking komen.
Kijk verder dan de export. Lokale productie, inkoop, dienstverlening, partnerschappen en overheidsopdrachten kunnen allemaal deel uitmaken van uw marktstrategie.
Beoordeel openbare aanbestedingen. Als u actief bent in de infrastructuur, techniek, energie, bouw of aanverwante sectoren, ga dan na of de onder de overeenkomst vallende aanbestedingen voor u relevant zijn. EU-bedrijven kunnen op grond van de voorlopige handelsovereenkomst nu al meedingen naar openbare opdrachten die onder de overeenkomst vallen.
Overweeg om lokaal aanwezig te zijn. Voor sommige bedrijven is export vanuit Europa een logische keuze. Voor andere bedrijven bieden een lokale vestiging, een Braziliaanse partner of een lokale toeleveringsketen betere kansen.
De overeenkomst neemt enkele belemmeringen voor de toegang tot de Mercosur-markt weg. De volgende stap is om te bepalen hoe we die toegang gaan benutten.
Brazilië als zakelijke partner voor de lange termijn
De overeenkomst versterkt een economische relatie die al op aanzienlijke schaal bestaat. De EU is de op één na grootste handelspartner van Mercosur op het gebied van goederen, en Europese bedrijven zijn al aanzienlijk aanwezig in de regio met hun investeringen. De totale omvang van de EU-investeringen in Mercosur bedroeg in 2023 390 miljard euro. Brazilië onderscheidt zich binnen Mercosur door zijn economische omvang, industriële basis, natuurlijke hulpbronnen en binnenlandse markt.
Er zijn tal van manieren om hieraan deel te nemen: Europese producten en technologie exporteren, grondstoffen en onderdelen inkopen, lokale productie opzetten, infrastructuur- en energieprojecten ontwikkelen, professionele en digitale diensten verlenen, meedingen naar openbare aanbestedingen of partnerschappen aangaan met Braziliaanse bedrijven.
De overeenkomst neemt de praktische uitdagingen van zakendoen in Brazilië niet weg. Je hebt nog steeds te maken met lokale regelgeving, belastingen, het Portugees, logistiek en de specifieke eisen van de Braziliaanse markt. Wat verandert, is het commerciële kader. Europese bedrijven hebben nu betere toegang tot een markt die al belangrijk was en die steeds nauwer verbonden raakt met Europa.
Conclusie
De overeenkomst tussen de EU en Mercosur biedt het kader. De echte kans zit hem in de manier waarop je er gebruik van maakt.
Ipanema International helpt internationale bedrijven om die kans om te zetten in een succesvol bedrijf in Brazilië. Wij ondersteunen u bij uw markttoegangsstrategie en bij de praktische aspecten van de vestiging: lokale vertegenwoordiging, oprichting van een bedrijf, boekhouding en dagelijkse bedrijfsvoering. Als u mee wilt dingen naar overheidsopdrachten, helpen wij u bij uw offerte. En als u werknemers naar Brazilië stuurt, ondersteunen wij u bij de immigratieprocedure. Neem contact met ons op om te bespreken wat de overeenkomst voor uw bedrijf betekent.
